Een WHOA-traject is het zwaarste maar meest sluitende instrument voor een onderneming in zwaar weer. Maar tegen de tijd dat de rechter er aan te pas komt, is er vaak al veel schade aangericht. Voor de MKB-accountant ligt de meeste toegevoegde waarde niet in de rechtszaal, maar aan de gesprekstafel, ver vóór het zover is.
Herstructureren wordt in de vakpers vaak neergezet als een juridisch specialisme. WHOA, klassenindeling, homologatie, jurisprudentie. Belangrijk werk, maar het is de laatste stap van een veel langer proces. Voor de accountant met een MKB-praktijk is een andere fase minstens zo belangrijk: die van signaleren en bijsturen op het moment dat de onderneming nog te redden is zonder gerechtelijk akkoord.
Dit is het domein van de herstructureringscoach. Geen wettelijk beschermde titel, maar wel een noodzakelijke professionele rol. En het bijzondere is: je bent er als accountant al voor gepositioneerd. Je ziet de cijfers eerder dan wie dan ook. Je spreekt de ondernemer regelmatig. Je kent de sector. Wat je nog nodig hebt, is een gestructureerd oog voor de signalen die er echt toe doen.
Signaal 1: structurele betalingsproblemen bij overheidscrediteuren
De Belastingdienst en het UWV zijn geduldig, tot ze het niet meer zijn. Voor jou als adviseur zijn ze een uitstekende barometer. Zodra je klant meerdere kwartalen op rij uitstel vraagt of aangiften laat verlopen, is er iets fundamenteels aan de hand met de kasstromen. Het gaat niet om één kwartaal, dat kan iedereen overkomen. Het gaat om het patroon.
Wat je nu kunt doen: vraag het na. Concreet en zonder omwegen. “Ik zie dat de aangifte omzetbelasting van Q2 nog niet is afgedragen. Hoe staat het met de liquiditeit?” Als de ondernemer aarzelt, dan heb je je antwoord. En je hebt het gesprek geopend voordat de deurwaarder komt.
Signaal 2: werkkapitaalspanning die niet op de balans staat
Op de jaarrekening ziet debiteurenspanning er vaak nog acceptabel uit. In de dagelijkse praktijk van de ondernemer speelt het al maanden. Klanten die tien of twintig dagen later betalen dan afgesproken. Leveranciers die om langere termijnen worden gevraagd. Voorraden die groeien omdat er niet meer wordt verkocht in het tempo dat werd verwacht.
Deze signalen zitten niet in de kwartaalrapportage. Je vindt ze in het gesprek. “Hoe lopen de betalingen van je grootste klanten?” “Ben je met leveranciers in gesprek over voorwaarden?” “Hoe staat de voorraad ervoor?” Drie vragen die je ook zonder cijfers al veel vertellen. Zodra de antwoorden gaan hangen, weet je: de klant is aan het knijpen op werkkapitaal.
Signaal 3: uitstelgedrag rond investeringen die eigenlijk niet kunnen worden uitgesteld
Dit signaal is subtiel en juist daarom belangrijk. Een gezonde onderneming investeert. In IT, in productiemiddelen, in mensen, en tegenwoordig in verduurzaming en AI. Als je klant al maanden zegt “volgend jaar” over investeringen die eigenlijk nu moeten gebeuren, is dat een risicosignaal.
De reden is meestal liquiditeit. Investeren voelt onverantwoord terwijl de betalingsverplichtingen achter beginnen te lopen. Maar de gevolgen op middellange termijn zijn ernstig: de onderneming verliest concurrentiekracht juist als de omgeving veeleisender wordt. Wat begint als een cashflow-issue wordt een strategisch probleem.
Wat te doen als je een of meerdere signalen ziet
Er zijn drie sporen, oplopend in zwaarte, waarbij je moet weten welk spoor past bij welke situatie:
- Continuïteit borgen. Zolang de onderneming in de kern gezond is en de problemen tijdelijk of oplosbaar. Denk aan scenariomodellen, gesprekken met financiers, prognoseanalyse. Vaak volstaat een goede diagnose plus gerichte bijsturing.
- Minnelijke schuldsanering. Als de schuldenlast te hoog is geworden voor bijsturing, maar de schuldeisers bereid zijn mee te werken. Een akkoord buiten de rechter om, met inbegrip van afspraken met de Belastingdienst over uitstel of kwijtschelding.
- Als een minnelijk akkoord niet haalbaar is en er tegenstemmers zijn die het akkoord blokkeren. Formeel, bindend en juridisch, maar ook duurder en ingrijpender.
De rol die accountants steeds vaker vervullen
Dit is precies waar de herstructureringscoach in beeld komt. Niet als vervanger van de curator of de advocaat, maar als de professional die aan de voorkant zit. Die de ondernemer helpt om op tijd te kiezen. Die de sporen kent en weet wanneer opschalen nodig is.
Voor accountants met een MKB-praktijk is dit een natuurlijke verbreding van het vak. Je hebt de cijfers al, je hebt de klantrelatie al. Wat erbij komt is een gestructureerde blik op signalen, en de kennis om te weten wanneer welk instrument past.
De grootste fout die adviseurs op dit moment maken, is te lang wachten. Op het moment dat de ondernemer zelf om hulp vraagt, is er meestal al veel misgegaan. Wie in staat is om eerder aan de bel te trekken, verandert het vak van reactief naar proactief. En daarmee de kans op een goede afloop drastisch.
Deze rol structureel invullen? De Leergang Herstructureringscoach MKB leert je precies dit: signaleren, diagnose stellen, sporen kennen en op het juiste moment interveniëren. Van zes docenten die het vak elke dag zelf uitoefenen. Start oktober 2026. Kijk op mkb-bedrijfscoach.nl voor het volledige programma.
